Aanvullingen op het boek Over één nacht ijs: een schaatsalfabet

Achteruit schaatsen

Als je achteruit schaatst moet je echt stoppen met je schaatsloopbaan. dat zegt Ids Postma: "Ik was niet goed voorbereid op het seizoen. Het viel zo tegen. Ik wil niet het idee hebben achteruit te schaatsen."

Ard- en Keessie-effect

Daar kan ik kort over zijn: het effect bestaat niet. Uit nieuw onderzoek blijkt dat de successen van de grootste Nederlandse sporthelden nauwelijks effect heeft gehad op de groei van de schaatssport. Kortom mensen gingen niet massaal op noren schaatsen tijdens en na de grote successen van Ard en Keessie.

Proefschrift Verborgen competitie Maarten van Bottenberg.

Baantjesrijders

Hagenaars werden in de rest van Zuid-Holand baantjesrijders genoemd, omdat je in Den Haag alleen op vijvers kunt schaatsen.

Brethakkelen

Drents voor klunen.

Broekjerijdster

De eerste vrouwen die de wollen onderrok in de kast lieten en in een directoire over hun lange onderbroek gingen rijden, werden broekjerijdsters genoemd. Dit kostuum is ontleend aan de damesgymnastiek. In 1930 ging de eerste broekjerijdster los. Het jaar daarop reed geen vrouw nog in de windvangende wollen onderrok. De broekjerijdster reed verder in een veelkleurige tricot en ze droeg een 'coquet mutsje'.

Drie aan het haakje

Een van de wedstrijdvormen op de kortebaan. Mogelijk een variant op drie aan de stok. Ook in dit geval rijden twee mannen met één vrouw in hun midden. Waarschijnlijk waren ze onderling verbonden door haakjes. Wie er meer van?

Glij-ijzers

Mooi hè! Jammer dat deze klinkers niet meer gewoon mogen botsen als in glijijzer. Glij-ijzers is de naam van metalen kinderschaatsen met dubbele ijzertjes. Maar het zou evengoed een bijnaam van schaatsen kunnen zijn.

IJsgewenning

Aan het begin van het schaatsseizoen moet je weer wennen an het ijs, zeker als je gerolschaatst hebt. Het thema van de eerste schaatsles in het seizoen is dus ijsgewenning. Hoe ging het ook al weer dat schaatsen?

Koek en soapy

Gevonden op de website uit met je hond: 'als het water (Busloo bij Apeldoorn) sterk genoeg is kun je hier ook leuk schaatsen. Koek en soapy zijn dan aanwezig. Ook dan zijn de honden welkom. Let wel op de eventuele wakken met honden.'

Krullendraaiers

Misprijzende naam voor de schoonrijders. Ook wel Hollandse krullendraaiers genoemd.

Lastige Lijven Tocht

Op de laatste zondag van het kunstijsseizoen rijden de diesels in Haarlem de Lastige Lijven Tocht. Een tocht van maximaal 250 ronden die voert langs alle bezienswaardigheden van de Haarlemse ijsbaan. De tocht heeft een mooi doel: elk jaar organiseert een andere vereniging de tocht. Elke schaatser laat zich per afgelegde ronde sponsoren. De opbrengst gaat naar de gehandicaptensport, vandaar 'lastige lijven'.

Lepelen

Als krulschaatsen onvrijwillig in elkaar vasthaakten, sprak men van lepelen. Dat gebeurde wel eens op drukke ijsbanen. De beide slachoffers donderden over elkaar heen op de ijsvloer. Het werkwoord lepelen verwijst naar de benaming lepels, dat zijn de krullen van de oude houten schaatsen.

Met rijderseer trouwen

In zo'n huwelijk maken de collega kortebaanrijders een erepoort, de schaatser vormen de haag hun schaatsen zijn het dak van de erepoort.

Ontlating

Op de grens van vorst naar dooi spreken we van ontlating. Bij ontlating vriest het niet en dooit het niet. Het proces staat dus stil.

Schoolschaatsen

De KNSB en de overheid hebben besloten schoolschaatsen om te beginnen in Friesland te subsidieren. Dat is nodig omdat er anders in de woorden van Henk Gemser 'een stukje ervaring verloren gaat'. Maar er moet natuurlijk ook flink gescout worden, want er mag vooral geen splinter talent verloren gaan. Kunnen we Gemser niet op grote afstand houden?

Slagrijder

De voorste van het peleton of de trein werd de slagrijder genoemd. Hij bepaalde het tempo en gaf de slag aan waarin allen achter hem reden.

Veldijsbaan

In Rotterdan noemde men een landijsbaan een veldijsbaan. Althans de banen van Plaswijck.

Vogelpak

In de hoop met minder luchtweerstand te kunnen schaatsen, test 'Papageno' Jan Maarten Heideman een pak met een structuur die overeenkomt met de verentooi van een vogel.

Yankee-swing

Oscar Mathisen importeerd uit de VS de Yankee-swing een opzwaai van de armen. De Noorse wedstrijdrijders namen het graag van hem over, omdat het nadrukkelijk gebruiken van de armen de snelheid bij de start en de eindsprint ondersteunt.